Gazi Mustafa Kemal Atatürk, yol arkadaşları ve gemi mürattebatından oluşan heyetin Bandırma Vapuru ile 16.Mayıs günü başlayan yolculukları 19.Mayıs.1919’da Samsun’da biterken Türk Milletinin tarihinde yeni bir sayfayı açıyordu. Hep birlikte İstanbul’dan ayrıldılar ve kurtuluş mücadelesi için ilk kıvılcımı çaktılar.
Daha sonraki yıllarda Atatürk, Samsun’a çıkışını Nutuk’ta şöyle anlatmıştır:
“1919 yılı Mayıs’ının 19’uncu günü Samsun’a çıktım. Osmanlı Devleti Dünya Savaşı’nda yenilmiş, şartları ağır bir ateşkes antlaşması imzalamış, millet yorgun ve fakir bir halde. Devleti Dünya Savaşı’na sokanlar, kendi hayatları endişesine düşerek memleketten kaçmışlar. Ordunun elinde silahları ve cephanesi alınmış ve alınmakta. İtilaf Devletleri, ateşkes antlaşmasının hükümlerine uymaya lüzum görmüyorlar. İtilaf donanmaları ve askerleri İstanbul’da. Adana vilayeti Fransızlar, Urfa, Maraş, Gaziantep İngilizler tarafından işgal edilmiş. Antalya ve Konya’da İtalya askeri birlikleri, Merzifon ve Samsun’da İngiliz askerleri bulunuyor. Her tarafta yabancı subay ve memurlar ve ajanlar faaliyette.
15 Mayıs 1919’da İtilaf Devletleri’nin desteğiyle Yunan ordusu İzmir’e çıkmış, şehirde katliamlar yapıyor. Memleketin her tarafından Hristiyan azınlıklar gizli, açık milli emel ve maksatlarını gerçekleştirmeye, devleti bir an evvel çökertmeye çalışıyorlardı.”
Samsun’a gitmek üzere vapura binen heyette 23 subay ve memur ile 25 astsubay, erbaş ve er mevcuttu; heyete dahil olmayan Refet Bey (yani sonraki senelerin Refet Paşa’sı) için ayrıca vize alınmıştı. Bandırma Vapurunun mürettebatı da 25 kişi idi ve vapurda yolcuların dışında üç, elimizdeki vize evrakına göre altı ama Paşa ile beraber Anadolu’ya geçen Refet Bey’in, yani General Refet Bele’nin ifadesine göre 18 adet at bulunuyordu.
Bandırma Vapuru’nda Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları ile Samsun’a giden fakat gemideki mevcudiyetleri pek bilinmeyen ve bahisleri şimdiye kadar sadece tek bir yayında geçen dört kişilik bir başka yolcu grubu daha vardı: Piyade Yüzbaşı Tokatlı Vasfi Efendi’nin, (yani sonraki senelerin Milletvekili Mustafa Vasfi Süsoy’un) eşi, iki kızı ve oğlu…
Yolcular arasında bir de idareci bulunuyordu: Sinop Mutasarrıflığına tayin edilen Mazhar Tevfik Bey. (DEVAM EDECEK…)
Süheyl ÇOBANOĞLU
RUBASAM Başkanı
