RUBASAM

EKONOMİ ANALİZİ / 15 Mart 2021

Mert ÜNSAL

Mert Ünsal

 

Bu çalışma, 15 Mart 2021 ile başlayan haftanın makroekonomik analizini yapmak ve Türkiye’yi ilgilendiren bazı politik ve ekonomik verileri değerlendirerek öngörülerde bulunmak amacı ile hazırlanmıştır.

Geçen Haftaya Bakış: Geçen hafta da Uluslararası piyasalar oldukça yoğun bir gündeme sahipti. ABD’de teşvik paketi Başkan Biden’ın onayından geçerken, hafta başında Suudi Arabistan’ın petrol yataklarına gerçekleşen bombalı saldırı sonrası Brent Petrol fiyatı 70 Dolar seviyelerinin üstünü test etti.

Küresel piyasaların üç haftadır ana gündemi ABD’de tahvil faizlerinde hızlanan yükseliş oldu. ABD 10 yıllık tahvil faizlerindeki yüksek değişim geçtiğimiz üç haftadan bu yana küresel piyasalarda yüksek volatiliteye sebebiyet verdi. Elbette bu durum ülkemizi de etkiledi. ABD tahvil getirilerinin hafta başında belirginleşen yükselişi ile 7,80’e yaklaşan Dolar/TL, daha sonra 7,52’ye kadar geri çekildi. Türk Lirası hafta başında Dolar karşısında %3’e yakın değer kaybettikten sonra %2’ye yakın değer kazandı. ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin geri çekilmesi ve ABD enflasyon verilerinin açıklanmasıyla değer kazanan Türk Lirası, değer kazancında da değer kaybında da gelişmekte olan ülke para birimlerine göre daha çok etkilendi.

Öte yandan ünlü kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, pek çok ülke ekonomisinin 2022’ye kadar salgın öncesi faaliyet seviyelerine dönemeyeceğini bildirdi.

Bunların dışında, Libya’da Abdulhamid Dibeyde başkanlığında yeni kurulan ve ülkeyi seçime götürecek olan hükümet güvenoyu aldı.

AB Konseyi, Rusya’nın Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü, egemenliğini ve bağımsızlığını tehdit etmesi nedeniyle birliğin uygulamakta olduğu kısıtlayıcı tedbirlerin 15 Eylül 2021’e kadar uzatılması hususunda karar alındığını açıkladı.

Türkiye’nin Los Angeles Başkonsolosu olduğu dönemde, 28 Ocak 1982 sabahı işine gitmek üzereyken Ermeni Hampig Sasunyan ve Krikor Saliba’nın suikastına uğrayarak şehit edilen Başkonsolosumuz Kemal Arıkan’ın katili serbest bırakıldı.

Gürcistan’da Başbakan Garibaşvili, ülkesinin toprak bütünlüğünü desteklediği için Türkiye’ye teşekkür etti.

BM’den yapılan açıklamada Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan İnsan Hakları Eylem Planı’nın uygulanması için BM’nin Türkiye’ye her türlü desteği vermeye hazır olduğu bildirildi.

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, AİHM’in Osman Kavala ve Selahattin Demirtaş hakkındaki serbest bırakma hükmünü hatırlatarak kararın uygulanmasını istedi.

ABD’de Başkonsolosumuzun Katili Serbest Kaldı: Los Angeles Yüksek Mahkemesi şehit Başkonsolosumuz Kemal Arıkan’ı katleden Ermeni terörist Hampig Sasunyan’ın salıverilmesinin önünü açan bir karar aldı. Kaliforniya Valisi Gavin Newsom da bu kararı temyiz etmeyeceğini açıkladı.

Yorum: Uluslararası ilişkiler tesadüf kavramını pek sevmez. Bu alanda her şey birbirine görünmez iplerle bağlıdır. Bu karar, ABD senatosundan 50-49 oyla geçen teşvik yasasının hemen ardından alınmıştır. Burada yasanın geçmesini sağlayan o en en kritik oy ise “Senato Başkanlığı” ünvanına da sahip olan ve 2017-2021 yılları arasında senatoya Kaliforniya’dan seçilerek girmiş olan Başkan Yardımcısı Kamala Harris’e aittir. Kaliforniya, Los Angeles ile birlikte Ermeni seçmenin en yoğun olduğu eyalettir. Harris’in Ermenilerle olan samimi ilişkileri de bilinmektedir. Bunun yanı sıra, halen Ermenistan’da ABD’nin desteklediği bilinen Başbakan Paşinyan zor günler yaşamaktadır ve ülkeyi seçime götürme niyetini açıklamış durumdadır. Mahkeme kararının Paşinyan’a da özel bir selam niteliğinde olduğu düşünülmektedir.  Karardan tabiatıyla hiç memnun olmayan Türkiye ise özellikle Biden’ın seçilmesiyle birlikte ABD’nin yeni yönetimince müttefiklik ilişkisinin dışında bir noktada konumlandırılmaktadır. Kararın açıklanmasından sonra hemen Türk Dışişleri Bakanlığı kararı şiddetle kınamış, hatta ABD Dışişlerinin diplomat kökenli Bakanı Blinken de mahkeme kararının kendilerinde hayal kırıklığı yarattığını beyan etmiştir. Ama elbette tüm bunların sonuca etkisi yoktur. Şehidimizin katili serbest bırakılmıştır.

Papa Irak’ı Ziyaret Etti: Katolik dünyasının ruhani lideri ve aynı zamanda Vatikan Devlet Başkanı olan Papa Francis, Irak’ta Şii lider Sistani ile bir araya geldi. Konuyla ilgili olarak Vatikan kaynaklı açıklamada: “Papa Francis Iraklı Şii liderle bir araya gelerek İslamiyet ile ilişkileri güçlendirmek istedi: Papa Francis, Hristiyanlarla Müslümanlar arasında köprü kurma amaçlı tarihi görüşmede Irak’taki en etkili Şii Müslüman lider Ayetullah Ali el Sistani ile bir araya geldi. Papa Francis’in Irak gezisinin ana teması, Hristiyanlarla İslam arasında ilişkiler kurmak.” denildi. Öte yandan basın-yayın organlarında Irak’ın Papa’nın ziyaret ettiği Müslüman çoğunluktaki onuncu ülke olduğuna ve Irak’taki İran ile bağlantılı militan grupların bile Sistani’ye duydukları saygıdan ötürü Papa’nın ziyareti sırasında ateşkes uygulayacaklarını açıkladıklarına yönelik haberler yer aldı.

Yorum: ABD Başkanı Biden’ın Başkan Yardımcısı olduğu Obama döneminde İran ile ABD ilişkileri normalleşme sürecine girdiğinde Obama yönetimi, İslam dünyasıyla olan ilişkilerde İranlı Şii kanat önderleri ile muhatap olmuş ve ABD’nin önemli basın-yayın kuruluşlarında Şii dünyasının radikalizmden daha uzak olduğuna yönelik yorumlar çıkmıştı. Trump’ın ABD başkanlığına gelmesiyle de bu ılımlı ilişkiler buzdolabına kaldırılmıştı. Şimdi ABD’de yine demokratlar görevdedir ve bu kez de Hristiyan dünyasının lideri yine Şiilerle “İslami dünyasının temsilcisi” olarak ilişki tesis edilmektedir. Aslında Demokratların kendilerine İslami bir ortak yaratma çabaları bununla da kalmamıştır. FETÖ’yü kullanarak kendilerince “ılımlı İslam” adı altında bir yapılanmaya gittikleri ve 15 Temmuz darbe girişiminin de yine onların döneminde gerçekleştiği unutulmamalıdır.

Sistani, sıradan bir kanaat önderi değildir. Şii dünyasında popülaritesi her geçen gün artan Şiilerin kendisini desteklemesiyle günümüzde bu grubun en önemli “Taklit Mercii” konumuna gelmiştir. Taklit edilen dini otorite anlamına gelen bu paye, Şii ulemanın en önde gelenlerine verilmektedir.

Papa-Sistani görüşmesinin önümüzdeki dönemde İran’daki seçimleri de etkilemesi ve orada daha batı dostu liberal bir yönetimin gelmesini amaçlamış olması da muhtemeldir.

Her halükarda önümüzdeki süreçte Şii dünyasına yönelik uluslararası camianın ilgisinin arttığını görmek şaşırtıcı olmayacaktır.

The Wall Street Journal: “İsrail Bir Taşla İki Kuş Vurdu” Ünlü Amerikan gazetesine göre İsrail hava saldırılarıyla Suriye’ye gitmekte olan İran petrolünü hedef aldı. ABD’li ve bölgedeki yetkililerin aktardığına göre İsrail, petrolden elde edilen karın Orta Doğu’da radikalizmi finanse etmek için kullanıldığı endişesiyle Suriye’ye gitmekte olan en az bir düzine gemiyi hedef aldı. İsrail, 2019’un sonlarından bu yana su mayınları da dâhil olmak üzere birçok silahla İran gemilerini ya da İran kargosu taşıyan gemileri, Kızıl Deniz’de Suriye’ye gitmekteyken vuruyor.

İngiltere’nin AB İle Ekonomik İlişkisi Zayıfladı: İngiltere’nin Avrupa Birliği’ne (AB) ihracatı 2021 yılının Ocak ayında yüzde 40,7 azaldı.

İngiliz Ulusal İstatistik Ofisi’nin (ONS) dış ticaret verilerine göre, İngiltere’nin 2021 yılının Ocak ayında Avrupa Birliği’ne gerçekleştirdiği ihracat yüzde 40,7 azalarak 8,1 milyar sterline geriledi.

Böylece ülkenin AB’ye ihracatı Ocak ayında 5,6 milyar sterlin azalmış oldu. Aynı ayda İngiltere’nin AB’den ithalatı ise yüzde 28,8 azalarak 16,2 milyar sterline geriledi.

Ülkenin AB’den 2021 yılının Ocak ayında ithalatı 6,6 milyar sterlin azalmış oldu.

AB Merkez Bankası (ECB) Toplantısı Yapıldı: ECB toplantısı sonucunda, Banka faiz oranlarında bir değişikliğe gitmedi. Piyasa beklentisi de faiz oranının değiştirmeyeceği yönündeydi. ECB, 1,85 trilyon euro büyüklüğündeki destek paketi ile varlık alımlarını 2022 yılı Mart ayı sonuna kadar ya da pandemi sona erene kadar devam ettireceğini belirtti.

IEA2020 Petrol Fiyatı Tahminini Yukarı Revize Etti: ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin Mart 2021 Kısa Dönem Enerji Görünümü Raporunda, bu yıl için Brent türü petrolün ortalama varil fiyatı 60,67 dolar olacağı, mart ve nisan aylarında ise 65-70 dolar bandında kalacağı tahmin edildi. Şubat ayı raporunda bu rakam 53,20 dolardı.

Raporda, bu yılın ilk yarısında ortalama 63 dolar, ikinci yarısında ise 58 dolar olması beklenen Brent petrolün ortalama varil fiyatının, küresel talebin arzın gerisinde kalması nedeniyle gelecek yıl 59 dolar olacağı öngörüldü.

Ülkemizde Cari açık Ocak’ta Beklentiyi Aştı: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre Ocak ayında Türkiye ekonomisinde cari açık 1,87 milyar dolar olarak kaydedildi. Piyasa beklentisi Ocak ayında ödemeler dengesinin 1,55 milyar dolar açık vermesi yönündeydi.

12 aylık cari açık ise 36,6 milyar dolar olarak kaydedildi.

Vatandaşlarımız Döviz Bozdurmaya Devam Etti: TCMB tarafından haftalık olarak yayımlanan verilere göre 5 Mart ile biten haftada yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatı 2,3 milyar dolar azalarak 230,4 milyar dolara indi.

Cumhurbaşkanımız Ekonomi Reform Paketini Açıkladı: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ekonomi reform paketini açıkladı. Pakette mali disiplin vurgusu dikkat çekerken, enflasyonla mücadeleye de vurgu yapıldı. Sn. Erdoğan,

  • Pandemi döneminde zorlanan 850 bin küçük esnafa yönelik vergi muafiyeti getirileceğini,
  • Reel sektör şirketlerinin tahvil ihraçlarına yönelik Tahvil Garanti Fonu oluşturulacağını,
  • Ekonomideki gelişmeleri izlemek adına Cumhurbaşkanı Yardımcısı ile Hazine ve Maliye Bakanı başkanlığında iki yeni yapı oluşturulacağını,
  • TÜİK’in “ilişkili” kuruluş haline dönüştürüleceğini,
  • Fiyat istikrarı için de yeni bir komite oluşturulacağını, kamu fiyat artışlarının hedef enflasyona göre yapılacağını duyurdu.

“Geleceğin mesleklerinde yeni iş imkanları oluşturmak için İŞKUR desteklerinde revizyona gidiyoruz. Nakdi Ücret Desteğinden yararlanıp çalışanını tekrar istihdamına dahil eden işverenler gereken şartları taşımaları durumunda İlave İstihdama Finansman Desteğini de kullanabilecekler.” diyen Cumhurbaşkanı Erdoğan “Ekonomik reform paketimiz, Türkiye’yi geleceğe güvenle taşıyacak, somut ve çözüm odaklı politikalar içeriyor.” şeklinde konuştu ve tüm reformların belirlenen sürelerde tamamlanacaklarını ifade etti.

Döviz ve Yabancı Yatırımcıların Geçen Hafta Türkiye Piyasalarındaki İşlemleri:

TCMB tarafından haftalık olarak yayınlanan verilere göre, 05 Mart’ta Merkez Bankası brüt döviz rezervleri, 1 Milyar 195 Milyon Dolar azalışla 53 Milyar 300 Milyon Dolara geriledi. Brüt döviz rezervleri, 26 Şubat’ta 54 Milyar 495 Milyon Dolar seviyesindeydi.

Söz konusu dönemde altın rezervleri, 2 Milyar 319 Milyon Dolar azalarak 40 Milyar 719 Milyon Dolardan 38 Milyar 400 Milyon Dolara indi.

Böylece Merkez Bankasının toplam rezervleri, geçen hafta bir önceki haftaya kıyasla 3 Milyar 514 Milyon Dolar azalarak, 95 Milyar 214 Milyon Dolardan 91 Milyar 700 Milyon Dolara geriledi.

26 Şubat-05 Mart 2021 haftasında yurt dışı yerleşik yatırımcılar reel olarak 10,1 Milyon Dolarlık hisse senedi satarken 49,8 Milyon Dolarlık Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) aldı.

Yılbaşından beri yurt dışı yerleşikler, toplam 213 Milyon Dolarlık hisse senedi ile yaklaşık 1,142.6 Milyon Dolarlık DİBS alımı yaptı. Yurt dışı yerleşikler böylelikle 2021 yılında toplam 1,355,6 Milyon Dolarlık menkul kıymet alımı gerçekleştirmiş oldu.

Son 1 yıllık süre zarfında yurt dışı yerleşikler 3,758 Milyon Dolarlık hisse senedi satışı ve 775 Milyon Dolarlık DİBS satışı gerçekleştirirken menkul kıymet piyasasından 4,533 Milyon Dolar tutarında yabancı çıkışı oldu.

Hisse senedi piyasasında yabancıların payı 05 Mart 2021 itibariyle %45,4 olurken önceki haftada bu oran %45,8 seviyesindeydi. 2020 yılı kapanışında %49 olan yabancı payı 1 sene öncesinde ise %60,8 idi.

Bunun yanı sıra, bu hafta ülkemizi ilgilendiren önemli ekonomik paritelerin izleyecekleri yön şu şekilde tahmin edilmektedir:

Dolar Endeksi (DXY): Geçtiğimiz hafta önce yatay bir seyir izledikten sonra aşağı  yönlü bir seyir izleyerek haftayı 91,68 seviyesinde kapatmıştır. Grafiğine bakıldığında “ikili dip” yaptığı görülmektedir.  Önümüzdeki hafta yönünü yeniden yukarı çevirmesi kuvvetle muhtemeldir. Bu durumda 92.24, burayı da aşması halinde 93 seviyesine gitmesi mümkündür. Aşağı yönlü hareketlerde ise 91,40 seviyesinin altında günlük kapanışlar yapması halinde 91.11 ve burayı da kırması ile 90.67’ye gerileyebilir.

EUR/USD: DXY ile ters korelasyon içinde olan parite, geçen hafta yatay bir seyir izlemiş ve sonra hafif bir yükselişle 1,1953’ten haftalık kapanış yapmıştır. Önümüzdeki aşağı yönlü bir hareket izleyebileceği değerlendirilmektedir. Bu durumda 1,1934 destek bölgesi altında kaldıkça 1,1871 ve burayı da kırarsa 1,1780 seviyelerine kadar gerileyebilir.  Ancak 1,2011 direncini aşan günlük kapanışlar yapması durumunda 1,2044 -1,21 bölgesindeki direnç seviyelerini hedefleyebilir.

Brent: Brent Petrol geçtiğimiz hafta beklentilerimiz paralelinde hafif geri çekilmiştir. Üstelik de bu durum S. Arabistan’a yönelik gerçekleşen saldırıya rağmen yaşanmış, 69,15 ile haftayı tamamlamıştır. Halen tüm vadelerde “Aşırı Alım” seviyesindedir. DXY’deki yükseliş beklentisi de göz önüne alındığında önümüzdeki hafta geri çekilme hareketinin hızlanarak devam etme potansiyeli söz konusu olabilir. Bu bağlamda 68,53 desteğinin altında günlük kapanışlar yapması halinde 65,88 bölgesine inebilmesi mümkündür. Haftalık vadeyi kapsayacak tarzda bir yukarı yönlü hareket izlemesi beklenmemekte olup, düzeltme yapmaması durumunda yatay bir seyir izleyebileceği tahmin edilmektedir.

Ons Altın: Geçtiğimiz hafta beklentilerimiz paralelinde yükseliş kaydederek 1727 ile haftayı tamamlamıştır.  Önümüzdeki hafta için 1718 seviyesi kritiktir. Bu seviye altında günlük kapanışlar yapmaması halinde 1741-1760 bölgesine doğru kontrollü bir yükseliş izleyebilir. Şayet kritik destek seviyesi altına inerse de 1695-1655 seviyelerine kadar geri çekilmesi mümkündür. Ancak buraları test ettikten sonra yönünü yeniden yukarı çevireceği öngörülmektedir.

Bitcoin (BTC): Geçtiğimiz hafta BTC beklentilerimizin de ötesinde yukarı yönlü bir seyir izledikten sonra 61000 seviyelerini test etmiş ve 60300 Dolar ile haftayı tamamlamıştır. Önümüzdeki hafta düzeltme yapması beklenmekte olup, ilk etapta 55100 seviyesindeki destek bölgesine burayı da kırması halinde 46300 Dolara inmesi muhtemeldir. Haftalık vadeyi kapsayacak tarzda bir yukarı yönlü hareket izlemesi beklenmemekte olup, düzeltme yapmaması durumunda yatay bir seyir izleyebileceği tahmin edilmektedir. Bilgilerinize saygı ile arz olunur.

S.Mert ÜNSAL

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ