Hazırlayan: Mert Ünsal, MA – Küresel Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Analisti
Tarih: 30 Ekim 2025
Federal Reserve (Fed) tarafından Ekim 2025 itibarıyla gerçekleştirilen 25 baz puanlık faiz indirimi, küresel para politikası dengelerinde yeni bir döneme geçişin sinyali olarak değerlendirilmektedir. Bu karar, yalnızca ABD ekonomisinde değil; gelişmekte olan ekonomilerde de finansal istikrar, sermaye akımları ve yatırım araçlarının fiyatlaması açısından önemli sonuçlar doğurmaktadır. Türkiye özelinde ise bu gelişme, hem altın piyasası hem de mevduat faizleri üzerinde ikili bir etki mekanizması yaratmaktadır. Bu yazı, söz konusu etkinin ekonomi-politik bağlamını ve politika senaryolarını derinlemesine analiz etmektedir.
Fed’in faiz indirimi kararı, öncelikle küresel likidite koşullarını gevşetmekte ve dolar endeksinde (DXY) değer kaybına yol açmaktadır. Doların zayıflaması, altın gibi dolar bazlı varlıkların fiyatını desteklerken, gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde kısa vadeli bir değerlenme etkisi yaratabilir. Nitekim 2019 ve 2023 dönemlerinde de benzer indirim döngülerinin ardından, ons altın fiyatlarında %20’nin üzerinde artış yaşanmıştır (Auronum, t.y.). Bu bağlamda altın, yeniden küresel yatırımcılar açısından güvenli liman konumuna yükselmiştir.
Türkiye açısından bakıldığında, altın fiyatları iki temel değişkene bağlıdır: küresel ons fiyatı ve USD/TRY kuru. Fed’in gevşek para politikası, kısa vadede doların değerini baskılayarak TL üzerinde geçici bir istikrar algısı yaratabilir. Ancak Türkiye’deki yüksek enflasyon, negatif reel faiz ve yapısal dolarizasyon eğilimi, TL’nin uzun vadeli direncini zayıflatmaktadır. Bu nedenle, gram altın fiyatı üzerinde hem küresel hem de yerel faktörlerin birleşik etkisi gözlemlenir. Fed’in faiz indirimi altın fiyatlarını desteklerken, iç piyasada yüksek enflasyon ve kur oynaklığı altına yönelimi artırmakta; bu da finansal sistemde ‘goldization’ (altınlaşma) eğilimini güçlendirmektedir (TCMB, 2025).
Diğer yandan, mevduat faizleri açısından bakıldığında, Fed’in faiz indirimi küresel fonlama maliyetlerini azaltmakta; bu da gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akımlarını artırma potansiyeline sahiptir. Türkiye’de bu durum, bankacılık sisteminin kaynak maliyetini düşürebilir; ancak aynı anda enflasyonun kalıcılığı ve politika faizinin yüksek seyri, mevduat faizlerinde kalıcı bir gevşemeye izin vermemektedir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) politika faizini %45 seviyesinde tutarken, bankalar arası mevduat faizlerinin reel anlamda negatif seyrettiği görülmektedir (Doğdu & Kayacan, 2024). Bu koşullarda yatırımcı, mevduat yerine altın veya döviz temelli varlıklara yönelme eğilimini sürdürmektedir.
Ekonomipolitik açıdan değerlendirildiğinde, Fed’in faiz indirimi Türkiye’nin para politikası bağımsızlığını doğrudan sınamaktadır. Küresel faiz indirimi döngüsü, Türkiye gibi dış finansman bağımlılığı yüksek ülkelerde geçici bir rahatlama yaratabilir; ancak bu rahatlama yapısal kırılganlıkları ortadan kaldırmaz. Türkiye’de para politikasının kredibilite eksikliği, yüksek kamu harcamaları ve enerji ithalatı kaynaklı cari açık, Fed’in kararının yaratacağı pozitif dışsal etkinin sürdürülebilirliğini sınırlamaktadır. Bu bağlamda, faiz indirimi kısa vadede sermaye girişini desteklese de, uzun vadede sermaye çıkış riskini de beraberinde getirir.
Altın ve mevduat ilişkisi bağlamında, Türkiye ekonomisinde finansal davranışsal değişimler dikkat çekicidir. Hanehalkı, 2022–2025 aralığında TL mevduattan altına yönelerek toplam finansal varlıklarının yaklaşık %28’ini altın hesaplarına kaydırmıştır (BloombergHT, 2025). Bu durum, yalnızca ekonomik değil, sosyo-psikolojik bir güven krizine de işaret etmektedir. Altının ‘sisteme duyulan güvenin endeksi’ olarak görülmesi, politika yapıcılar açısından finansal derinleşme ve para politikası aktarım mekanizması üzerinde yeni riskler yaratmaktadır.
Politika Senaryoları ve Yapısal Öneriler
Fed’in mevcut indirim adımının ardından 2025 sonuna kadar ek bir 25-50 baz puanlık indirime gitmesi, küresel finansal koşulların daha da gevşemesine neden olabilir. Bu durumda Türkiye açısından üç temel senaryo öne çıkmaktadır:
1. Likidite Genişlemesi ve Sermaye Girişi Senaryosu: Küresel fonlama maliyetlerinin düşmesi, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelere portföy yatırımlarını artırabilir. TCMB bu süreçte, sermaye akımlarını sterilize etmek için rezerv biriktirme stratejisine yönelebilir. Ancak bu tür kısa vadeli girişler, ani çıkış riskini beraberinde getireceğinden, makroihtiyati çerçevenin güçlendirilmesi ve uzun vadeli yatırım teşviklerinin devreye alınması kritik olacaktır.
2. Finansal Baskılama ve Reel Faiz Çıkmazı: Türkiye’de yüksek enflasyonun devam etmesi durumunda, nominal faizlerin düşürülmesi reel getiri kaybını derinleştirir. Bu, mevduat sahiplerinin döviz veya altın gibi alternatiflere yönelmesine neden olur. TCMB’nin bu riski dengelemek için politika faizini enflasyonun üzerinde tutması, ancak kredi büyümesini makro dengeye göre yönetmesi gerekir. Aksi takdirde, finansal baskılama döngüsü ekonomik güveni zedeler.
3. Yapısal Reform ve Güven Restorasyonu Senaryosu: Orta vadede Türkiye’nin finansal istikrarını kalıcı hâle getirebilmesi için mali disiplinin yeniden tesis edilmesi, kamu harcamalarının verimlilik esasına göre düzenlenmesi ve TCMB’nin bağımsızlığının kurumsal düzeyde güçlendirilmesi gerekir. Yapısal güvenin yeniden kazanılması, dolarizasyonun azalması ve TL’ye dönüşün sağlanması açısından kilit önemdedir.
Tüm bu senaryolarda, altın piyasasının davranışı finansal güven göstergesi olarak kalacaktır. Türkiye, rezerv yönetiminde altının payını artırarak sistemik güven sinyali verebilir; ancak bu stratejinin sürdürülebilir olması için enflasyonun kalıcı biçimde düşürülmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, Fed’in faiz indirimi Türkiye için kısa vadede fırsat, orta vadede sınav niteliğindedir. Ekonomipolitik istikrarın sağlanması, yalnızca faiz politikalarıyla değil, kurumsal güvenin yeniden inşası, hukuki öngörülebilirlik ve uluslararası sermaye ile rasyonel iletişim stratejileriyle mümkündür.
Kaynakça
Auronum. (t.y.). The Fed’s Influence on Gold Prices: What Happens After Interest Rate Cuts. https://auronum.co.uk
BloombergHT. (2025). Türkiye’de Hanehalkı Finansal Varlık Dağılımı Raporu. https://www.bloomberght.com
Doğdu, A., & Kayacan, A. (2024). Instruments and Effects of Monetary and Fiscal Policy: The Relationship Between Inflation, VAT, and Deposit Interest Rate. arXiv preprint arXiv:2404.03989.
TCMB. (2025). Finansal İstikrar Raporu, 2025-II. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Yayınları.
